หลายคนอาจจะจำถึงความหงุดหงิดที่เคยเกิดขึ้นได้หลายครั้ง กับเหตุการณ์เครือข่ายอินเทอร์เน็ตล่ม เมื่ออินเทอร์เน็ตล่ม ทุกคนจะกระวนกระวาย โทรเข้า Call Center เกิดคำถาม ทำไม Social media ใช้งานไม่ได้ จึงทำให้เหมือนขาดอะไรไปสักอย่างในชีวิต หรือแม้กระทั่งไปเที่ยวในสถานที่ไม่มีสัญญานอินเทอร์เน็ต ก็ยังทำให้หงุดหงิดได้
ในยุคที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูลและการเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต อินเทอร์เน็ตจึงกลายเป็นปัจจัยสำคัญที่จำเป็นต่อการใช้ชีวิตในมิติต่างๆ เช่น การเรียน การทำงาน การสื่อสาร การทำธุรกรรมต่างๆ รวมไปถึงความบันเทิง ถึงแม้อินเทอร์เน็ตความเร็วสูงยังเป็นปัจจัยที่มีความท้าทายในพื้นที่ห่างไกลหลายพื้นที่ เช่น ชนบทห่างไกล บนภูเขา และเกาะต่างๆ เป็นต้น จากข้อจำกัดดังกล่าว เทคโนโลยีที่จะเข้ามาปิดข้อจำกัดดังกล่าวคือเทคโนโลยีอินเทอร์เน็ตดาวเทียม ซึ่งมีคุณสมบัติเด่นที่มีความสามารถในการใช้บริการได้ทุกพื้นที่
อินเทอร์เน็ตดาวเทียม คืออะไร
อินเทอร์เน็ตดาวเทียม (Satellite Internet) คืออินเทอร์เน็ตที่มีการการเชื่อมต่อโดยอาศัยดาวเทียมมาเป็นตัวกลางเพื่อรับและส่งข้อมูล แทนการใช้การรับส่งผ่านสายใยแก้วนำแสงและสายทองแดงภาคพื้นดิน และการให้บริการอินเทอร์เน็ต 3G 4G 5G ของเครือข่ายมือถือ องค์ประกอบสำคัญของอินเทอร์เน็ตดาวเทียม ดังนี้
1. สถานีภาคพื้น (Ground Station / Gateway) เป็นศูนย์เชื่อมต่อโครงข่ายอินเทอร์เน็ตภาคพื้นกับดาวเทียม โดยมีหน้าที่รัลและส่งข้อมูลจากภาคพื้นไปยังดาวเทียม และจากดาวเทียมมายังภาคพื้น
2. ดาวเทียมสำหรับสื่อสาร (Communication Satellite) ทำหน้าที่เป็นสถานีทวนสัญญาณที่โคจรอยู่ในอวกาศ เพื่อรับข้อมูลจากสถานีภาคพื้น และส่งต่อ และรับสัญญานจากผู้ใช้งานส่งกลับไปยังภาคพื้น
3. จานรับสัญญานดาวเทียม (User Terminal / Satellite Dish) คืออุปกรณ์ที่ผู้ใช้งานติดตั้งไว้ สำหรับทำหน้าที่รับและส่งสัญญานอินเทอร์เน็ตไปยังดาวเทียม
สำหรับหลักการทำงานของอินเทอร์เน็ตดาวเทียมนั้น จะทำงานโดยเมื่อผู้ใช้งานเข้าใช้อินเทอร์เน็ต ข้อมูลจะส่งจากอุปกรณ์ที่ผู้ใช้งาน เช่น สมาร์ทโฟน แทปเล็ต หรือคอมพิวเตอร์ ผ่านจานรับสัญญาณดาวเทียม เพื่อส่งไปยังดาวเทียม และดาวเทียมจะรับและส่งต่อข้อมูลไปยังสถานีภาคพื้นที่เชื่อมต่อโครงข่ายอินเทอร์เน็ต ข้อมูลจะไปยังเซิร์ฟเวอร์ปลายทาง เมื่อได้รับข้อมูลตอบกลับ ข้อมูลจะเดินทางย้อนกลับขั้นตอนดังกล่าวไปจนถึงผู้ใช้งาน
อินเทอร์เน็ตดาวเทียมจำแนกตามวงโคจร
อินเทอร์เน็ตดาวเทียมนั้น ประสิทธิภาพก็ขึ้นอยู่กับวงโคจรของดาวเทียม ข้อมูลจาก Ship Expert จำแนกวงโคจรดาวเทียมเป็น 3 ประเภทหลัก ดังนี้
รูปที่ 1 วงโคจรดาวเทียม
ที่มา: https://www.salika.co/2024/05/28/high-speed-internet-via-low-orbit-satellites-by-mut/
ดาวเทียมในวงโคจร GEO จะโคจรอยู่เหนือเส้นศูนย์ศูตร โดยวงโคจรที่ระดับความสูงจากพื้นโลกโดยประมาณ 35,786 กิโลเมตร โดยจะโคจรหรือเคลื่อนที่ไปกับการหมุนรอบตัวเองของโลก ด้วยความเร็วที่เท่ากับโลก จึงดูเหมือนดาวเทียมนั้นอยู่กับที่ จึงเป็นชันที่เหมาะสำหรับการใช้งานดาวเทียมในด้านการสื่อสาร
ดาวเทียมในวงโคจร MEO จะโคจรที่ระดับความสูงจากพื้นโลกประมาณ 8,000 – 20,000 กิโลเมตร โดยวงโคจรของดาวเทียมที่ความสูงระดับนี้ โดยส่วนใหญ่แล้วจะใช้งานสำหรับระบบดาวเทียมนำทาง และกรมอุตุนิยมวิทยา เป็นส่วนใหญ่
ดาวเทียมในวงโคตร LEO โคจรที่ระดับความสูงจากพื้นโลกประมาณ 500 - 2,000 กิโลเมตร โดยวงโคจรนี้ส่วนใหญ่จะมีการใช้ประโยชน์ เช่น ดาวเทียมสำรวจโลก การทดลองด้านวิทยาศาสตร์ต่าง ๆ ซึ่งวงโคจรนี้เป็นวงโคจรที่ไม่ไกลจากภาคพื้นมากทักจึงทำให้ใกล้เคียงกับการเชื่อมต่อภาคพื้นดินจึงมีความเหมาะสมกับการใช้งานที่ต้องการการตอบสนองที่รวดเร็ว
ตัวอย่างผู้ให้บริการด้วยอินเทอร์เน็ตดาวเทียม
ปัจจุบันมีผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ตด้วยดาวเทียมหลายราย โดยแต่ละผู้ให้บริการนั้นจะมีความแตกต่างกัน ซึงแต่ละผู้ให้บริการจะมีจุดเด่นที่แตกต่างกัน สำหรับวงโคจรที่ผู้ให้บริการส่วนใหญ่ใช้คือ วงโคจรระดับต่ำ LEO (Low Earth Orbit) นั่นเอง
Starlink เป็นโครงการของ บริษัท SpaceX โดย Elon Musk นั่นเอง SpaceX ปล่อยดาวเทียมประจำการในสู่วงโคจรระดับต่ำ (Low Earth Orbit) โดยผู้ใช้บริการอินเทอร์เน็ตไม่จำเป็นต้องใช้อุปกรณ์หรือโทรศัพท์มือถือแบบพิเศษ หรือแอพพลิเคชั่นต่างๆ เพื่อเข้าใช้บริการ เพียงใช้โทรศัพท์มือที่มีในปัจจุบัน ที่ใช้งาน LTE/4G โดยทำงานร่วมกับผู้ให้บริการโทรศัพท์มือถือได้เลย เช่น T-Mobile ในสหรัฐอเมริกา เป็นต้น
OneWeb เป็นบริษัทที่สร้างดาวเทียมในวงโคจรระดับต่ำ (Low Earth Orbit) เช่นเดียวกันกับ SpaceX โดยจุดประสงค์หลักเพื่อการให้บริการเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตความเร็วสูง แต่ธุรกิจขนาดใหญ่ ภาครัฐ และผู้ให้บริการโทรคมนาคม เพื่อเป็นการขยายโครงข่ายไปยังพื้นที่ห่างไกล สำหรับประเทศไทย OneWeb ได้ร่วมมือกับ บริษัท โทรคมนาคมแห่งชาติ จำกัด (มหาชน) หรือ NT ในโครงการให้บริการอินเทอร์เน็ตผ่านดาวเทียมวงโคจรต่ำ เชื่อมไทยสู่เครือข่ายสื่อสารระดับโลก เพื่อยกระดับโครงสร้างพื้นฐานด้านการสื่อสารของประเทศไทยและภูมิภาค
ข้อดีของอินเทอร์เน็ตดาวเทียม
• ความครอบคลุม อินเทอร์เน็ตดาวเทียมสามารถให้บริการได้ทุกพื้นที่ที่เห็นท้องฟ้าและสามารถติดตั้งจานรับสัญญานดาวเทียมได้
• ลดช่องว่างการเข้าถึงดิจิทัลได้ เนื่องจากในพื้นที่ห่างไกลที่โครงสร้างพื้นฐานทางอินเทอร์เน็ตไม่สามารถเข้าถึงได้ ก็สามารถใช้บริการอินเทอร์เน็ตดาวเทียมได้
• ความง่ายของการติดตั้ง เมื่อเทียกับโครงข่ายปัจจุบันที่ต้องลากสายใยแก้วนำแสงเพื่อเป็นการขยายพื้นที่ให้บริการ แต่อินเทอร์เน็ตดาวเทียมสามารถติดตั้งจานรับสัญญานและอุปกรณ์ในบ้านได้เลย
• ปลอดภัยเมื่อเกิดภัยภิบัติทางธรรมชาติที่ทำให้โครงสร้างพื้นฐาน เช่นเสาไปป้า เสาสื่อสารพัง อินเทอร์เน็ตดาวเทียมก็ยังใช้บริการได้อยู่
ข้อเสียของอินเทอร์เน็ตดาวเทียม
• ความหน่วง การส่งสัญญาณต้องเดินทางไปกลับค่อนข้างไกล อาจส่งผลกระทบก่อการทำกิจกรรมบางอย่างที่ต้องการการตอบสนองแบบเรียลไทม์ เช่น การประชุมออนไลน์ เป็นต้น
• ราคาอุปกรณ์ที่ยังค่อนข้างสูง เมื่อเทียบกับการติดตั้งอินเทอร์เน็ตภาคพื้นดินในปัจจุบัน
• อาจถูกรบกวนจากสภาพอากาศที่เลวร้ายได้ เช่น ฝนตกหนัก หิมะ พายุ หรือ เมฆที่ค่อนข้างหนา อาจจะทำให้ความเร็วที่ได้ลดลงหือสัญญาณขาดหายได้
• จานรับสัญญาณต้องเป็นมุมที่มองเห็นท้องฟ้าที่ชัดเจนไม่มีอะไรมาบดบังหรือกีดขวาง เช่น ต้นไม้ อาคาร เป็นต้น
จากข้อมูลที่กล่าวมาข้างต้น เห็นได้ว่าอินเทอร์เน็ตดาวเทียมเป็นเทคโนโลยีที่สำคัญสำหรับการเชื่อมต่อเป็นการปฏิวัติวงการอินเทอร์เน็ตความเร็วสูงสำหรับพื้นที่ที่เข้าถึงยาก เป็นการลดช่องว่างการเข้าถึงดิจิทัลสำหรับคนที่อยู่ในพื้นที่ห่างไกลได้ ถึงแม้ว่าจะยังมีข้อำกัดในเรื่องของต้นทุนที่ยังค่อนข้างสูงก็ตาม แต่หวังว่าการพัฒนาเทคโนโลยีในปัจจุบันของผู้ให้บริการต่างๆ ทั้งประสิทธิภาพที่ดีขึ้น ต้นทุนต่ำลง รวมไปถึงการพัฒนาเทคโนโลยีที่สามารถสร้างโครงข่ายการเชื่อมต่อไร้สายโดยไม่จำเป็นต้องมีจานรับสัญญาณจากดาวเทียมนั้นจะทำให้สามารถเกิดการเชื่อมต่อกันอย่างสมบูรณ์แบบมากยิ่งขึ้น
นายกฤษณ์ กำจาย
ฝ่ายนโยบายและยุทธศาสตร์
สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัล
อ้างอิง
https://www.springnews.co.th/digital-tech/technology/855907
https://www.thaipbs.or.th/now/content/2459
https://www.gistda.or.th/news_view.php?n_id=1107&lang=TH
https://blog.shipexpert.net/blog/satellite-orbit
https://www.salika.co/2024/05/28/high-speed-internet-via-low-orbit-satellites-by-mut/
https://spaceth.co/what-is-spacex-starlink/
https://techsauce.co/news/spacex-successfully-launch-starlink-direct-to-phone
https://www.ntplc.co.th/news/detail/nt-and-eutelsat-oneweb-satellite-network-portal-gateway
https://www.thairath.co.th/money/economics/thai_economics/2793772
https://www.prachachat.net/breaking-news/news-1573286
