รู้จัก depa
บริการ
TH
EN
TH
CN

“Smart City” (เมืองอัจฉริยะน่าอยู่) คืออะไร เกี่ยวอะไรกับคนในวงการออกแบบ?

  1. “Smart City” (เมืองอัจฉริยะน่าอยู่) คืออะไร เกี่ยวอะไรกับคนในวงการออกแบบ?

คำว่า “Smart” คือ การทำให้ฉลาด การทำให้ดีขึ้น เมื่อมาใช้กับความเป็นเมือง คำว่า “Smart City” จึงเป็นการนำเอาเทคโนโลยี นวัตกรรม หรือกระบวนการที่ชาญฉลาด มาช่วยแก้ไขและปรับปรุงให้ประชาชนในเมืองมีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นอย่างยั่งยืน

ในปัจจุบัน คำว่า “ดีขึ้น” นี้อาจจะอาศัยเทคโนโลยี ไม่ว่าจะเป็นเทคโนโลยีดิจิทัล ตั้งแต่ที่เราใช้กันจนคุ้นเคยอย่างเช่นสมาร์ตโฟน กล้องวงจรปิด CCTV ที่มีความสามารถในการประมวลผลข้อมูลได้เอง หรือ อุปกรณ์เชื่อมต่ออินเตอร์เน็ตต่าง ๆ (Internet-of-Things หรือ IoT) มาเปลี่ยนแปลงและพัฒนาเมือง

การใช้เทคโนโลยีเหล่านี้ คล้าย ๆ กับ “การแทรกแทรง” ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว หรือที่เราใช้ภาษาอังกฤษทับศัพท์ว่า “Disrupt” ตัวอย่างที่เห็นได้ชัด คือในวงการสื่อ ซึ่งปัจจุบันถูก Disrupt อย่างหนัก คนหันมาดูโซเชียลมีเดียที่เลือกดูเองได้ตามใจ (หรือ On-Demand) เช่น YouTube แทนการดูโทรทัศน์ หรือการที่คนเราเริ่มไม่อ่านหนังสือพิมพ์ที่เป็นกระดาษ มาอ่านบนโซเชียลมีเดียแทน เป็นต้น

ซึ่งในวงการการบริหารจัดการเมืองก็เช่นกัน ถ้าเรามีเซนเซอร์เก็บข้อมูล เราก็จะสามารถรู้ข้อมูลได้แบบปัจจุบัน (Real Time) เพื่อนำมาแก้ปัญหาได้รวดเร็วและตรงจุด การใช้เทคโนโลยีดิจิทัล ทำให้มองเห็นปัญหาในภาพกว้างด้วยข้อมูล ซึ่งการที่ข้อมูล “ไม่โกหก” ทำให้เราสามารถมองเห็นมิติของปัญหาของเมืองที่ต่างออกไปจากสมัยก่อน ความสามารถของข้อมูลนี้เกี่ยวข้องโดยตรงกับการออกแบบผังเมือง การออกแบบอาคารในเมือง เพราะว่าเทคโนโลยีจะเข้าเปลี่ยนพฤติกรรมของผู้อยู่อาศัย อาทิ การที่เราเริ่มเห็น Smart Home ที่มีผู้อยู่อาศัยติดตั้งเซนเซอร์หลายรูปแบบในบ้านเพื่ออำนวยความสะดวกและสร้างความบันเทิง ต่อไปตัวเซนเซอร์ก็จะขยายตัวออกมาสู่ในระดับของเมือง ติดตั้งบนถนน สัญญาณไฟจราจร สภาพอากาศระดับฝุ่นละออง PM 2.5 หรือแม้กระทั่งฝาท่อระบายน้ำที่ทำให้รู้ว่าปิดหรือเปิดอยู่ หรือถังขยะที่ทำให้ระบบรู้ว่าขยะเต็มหรือยังควรจะต้องส่งรถมาเก็บเมื่อไหร่ ซึ่งจะช่วยในการบริหารจัดการสภาพแวดล้อมของเมือง

เช่นเดียวกันกับการสร้างแบบจำลองเสมือนของอาคาร (Building Information Modeling หรือ BIM) ที่จะทำให้เกิดเป็นการสร้างแบบจำลองวัตถุขึ้นในโลกดิจิทัล หรือ “Digital Twin” เป็นแบบจำลองเมืองกายภาพที่ทำให้เราบริหารจัดการเมืองได้ง่ายขึ้น สามารถที่จะแก้ปัญหาภัยพิบัติ หรือประเมินผลกระทบของการออกแบบต่อเติมเมืองก่อนจะสร้างจริงในโลกดิจิทัล และทำการทดลอง ทดสอบ หรือการจำลอง จนกระทั่งมั่นใจก่อนสร้างจริง

  1. ภาครัฐมีการส่งเสริม Smart City อย่างไร? เมืองไทยเรามีนโยบาย “Thailand 4.0” ซึ่งเป็นการขับเคลื่อนประเทศด้วยเศรษฐกิจที่ตั้งอยู่บนคุณค่าไม่ใช่ปริมาณ หรือ Value–Based Economy คือการนำเอานวัตกรรมมาช่วยในการขับเคลื่อน ถ้าหน่วยย่อยของประเทศคือเมือง เมืองก็ควรจะต้องเป็น 4.0 ด้วย ต้องนำนวัตกรรมเข้ามาขับเคลื่อน Smart City เป็นแนวทางในการสร้าง Thailand 4.0 มองจากภาคประชาชนขึ้นมา หรือที่เรียกว่า Button-Up ครับ ซึ่งเมื่อเมืองเจริญ ประเทศก็จะเจริญ ในปัจจุบันภาครัฐมีคณะกรรมการขับเคลื่อนการพัฒนาเมือง แต่งตั้งโดย ฯพณฯ นายกรัฐมนตรี มีรองนายกรัฐมนตรีเป็นประธาน มีการกำหนดแผนแม่บทของเมืองอัจฉริยะประเทศไทย และให้ สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัล หรือ “ดีป้า” (depa) เป็นสำนักงานเลขา ซึ่งปัจจุบันมีการกำหนดรูปแบบและเกณฑ์การพัฒนาสู่เมืองอัจฉริยะ แบ่งออกเป็นทั้งหมด 7 ด้าน เมืองทีมีความพร้อมที่จะพัฒนาเป็นเมืองอัจฉริยะสามารถสมัครเข้ามาที่ดีป้า เพื่อขอรับการส่งเสริมและสิทธิประโยชน์จากภาครัฐ อย่างเช่น สิทธิประโยชน์ทางภาษีของ BOI สิทธิประโยชน์ของการเป็นเขตทดสอบ ทดลอง เทคโนโลยีใหม่ ๆ หรือ “Sandbox” ของ กสทช. เป็นต้น
  2. เอกชนจะเข้ามามีส่วนร่วมกับ Smart City ได้ทางไหนบ้าง? คำว่า “เมือง” ไม่จำเป็นต้องเป็นพื้นที่ของภาครัฐ เช่น จังหวัด อำเภอ เสมอไป เอกชนที่มีพื้นที่ อาทิ นิคมอุตสาหกรรม สถาบันการศึกษา หรือ ภาคเอกชนที่จับมือกับเมือง สามารถข้อเสนอโครงการเข้ามาที่ดีป้า เพื่อรับการส่งเสริมเป็นพื้นที่ส่งเสริมเมืองอัจฉริยะของดีป้าได้ เมือง เพื่อจะพัฒนาสู่ความเป็นเมืองอัจฉริยะ ซึ่งปัจจุบันมีทั้งหมด 40 โดยเป้าหมายของประเทศ เราต้องการ 100 เมือง ในปี 2565 ที่มีแผนจะพัฒนาไปสู่เมืองอัจฉริยะ สามารถอ่านรายละเอียดได้จากเว็บไซต์ https://smartcitythailand.or.th ซึ่งจะเห็นได้ว่าเทคโนโลยีดิจิทัลเริ่มเข้ามาบทบาททุกวงการ ไม่เว้นแต่วงการพัฒนาเมือง ซึ่งจะเกี่ยวข้องกับวงการสถาปนิกในการออกแบบผังเมืองเป็นอย่างมาก

โดย ดร. นายภาสกร ประถมบุตร

รองผู้อำนวยการใหญ่ กลุ่มโครงการพิเศษและผู้อำนวยการศูนย์พัฒนาดิจิทัลและนวัตกรรม สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัล